SAPARD

Program SAPARD SAPARD to skrót od angielskiej nazwy Special Accession Programme for Agriculture and Rural Development - czyli Specjalny Program Akcesyjny Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich. Jest to instrument pomocy finansowej, zaproponowany przez Komisję Europejską dla dziesięciu krajów Europy Środkowej i Wschodniej kandydujących do Unii Europejskiej. SAPARD jest programem wieloletnim obejmującym okres 2000-2006. Kraje, które przystąpią do Unii Europejskiej przed rokiem 2007 przestaną korzystać z pomocy w ramach programu SAPARD, a rozpoczną korzystanie z pomocy finansowej w postaci Funduszy Strukturalnych. Zasady funkcjonowania programu określa Rozporządzenie Rady (WE) nr 1268/1999 z dnia 21 czerwca 1999 roku o wsparciu Wspólnoty dla działań przedakcesyjnych na rzecz rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich w krajach kandydujących Europy Środkowej i Wschodniej w okresie przedakcesyjnym. Zostało ono opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich i weszło w życie 29 czerwca 1999 roku. Szczegółowe zasady wdrożeniowe zawarto w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2759/1999 z 22 grudnia 1999 roku ustalającym zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1268/1999 a dotyczącego wspólnotowego wsparcia środków przedakcesyjnych dla rolnictwa i rozwoju wsi w krajach kandydujących Europy Środkowej i Wschodniej w okresie przedakcesyjnym. Dla celów prawidłowego funkcjonowania programu SAPARD muszą być także spełnione wymogi zawarte w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1266/1999 z 21 czerwca 1999 roku w sprawie koordynacji pomocy dla krajów ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej w ramach strategii przedakcesyjnej. Szczegółowe zasady finansowe dla stosowania Rozporządzenia nr 1268/1999 zawarte są w projekcie Rozporządzenia Komisji zatwierdzonym 7 czerwca 2000 roku, które jednak nie zostało dotychczas opublikowane. Rocznie na współfinansowanie wybranych działań służących rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich w krajach kandydujących, Komisja Europejska przeznacza 520 milionów Euro. Decyzją Komisji z 20 lipca 1999 roku z tej sumy dla Polski przewidziano 168 683 tysiące Euro rocznie (wg cen z 1999). Cele programu SAPARD Priorytety wykorzystania środków programu SAPARD określone zostały w Rozporządzeniu nr 1268/1999. Są one następujące: przyczynienie się do wdrożenia dorobku prawnego Unii Europejskiej (tzw. acquis communautaire) w zakresie Wspólnej Polityki Rolnej i polityk pokrewnych; rozwiązywanie priorytetowych i specyficznych problemów w celu trwałej adaptacji sektora rolnego i obszarów wiejskich krajów kandydujących. Zasady finansowania programu SAPARD Wkład ze strony Unii Europejskiej w realizację programu SAPARD może wynieść nie więcej niż 75% ogólnej sumy wydatków publicznych na projekty finansowane ze środków programu. Pozostałe 25% (lub więcej) stanowić muszą polskie środki publiczne, czyli tzw. współfinansowanie krajowe. Projekty, ze względu na udział środków publicznych (w tym tych pochodzących z Unii Europejskiej) w ich finansowaniu będą dzielone dwie grupy: projekty generujące przychody i projekty, których realizacja nie generuje przychodów.W pierwszym przypadku (np. modernizacja zakładu przetwórstwa płodów rolnych lub drewna bądĄ prowadzenie działalności agroturystycznej w gospodarstwie rolnym) pomoc finansowa ze środków publicznych może wynosić maksymalnie 50% kosztów projektu. Pozostałe 50% kosztów musi pokryć realizujący projekt. W przypadku projektów, których realizacja nie generuje przychodów stawka współfinansowania ze środków publicznych ustalana jest przez kraj kandydujący, przy zachowaniu zasady, że maksymalny udział środków UE może wynieść 75%. Przygotowanie programu SAPARD Sposób wykorzystania przyznanej Polsce przez Unię Europejską kwoty środków przedakcesyjnych w ramach wybranych priorytetów określa dokument pod nazwą Program operacyjny SAPARD. Projekt tego programu, który obecnie oceniany jest przez Komisję Europejską, opracowany został przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z uwzględnieniem wyników konsultacji przeprowadzonych we wszystkich województwach. W Programie operacyjnym SAPARD określono planowany przez stronę polską sposób wykorzystania środków SAPARD w ramach 4 działań wybranych spośród wymienionych w Rozporządzeniu 1268/1999: Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych, Inwestycje w gospodarstwach rolnych, Rozwój i poprawa infrastruktury obszarów wiejskich, Różnicowanie działalności gospodarczej na obszarach wiejskich. Układ instytucjonalny w programie SAPARD Obsługa programu SAPARD zgodnie z wymaganiami Unii Europejskiej wymaga zaangażowania szeregu instytucji pełniących ściśle określone role. Fundusz Narodowy oznacza organ powołany przez kraj kandydujący i podlegający Krajowemu Urzędnikowi Zatwierdzającemu, który ponosi pełną odpowiedzialność za środki finansowe oraz działający jako Właściwa Władza. Krajowy Urzędnik Zatwierdzający jest punktem kontaktowym dla potrzeb informacji finansowych przesyłanych pomiędzy Komisją a krajem kandydującym. Fundusz Narodowy umiejscowiony został w Ministerstwie Finansów. Właściwa władza oznacza organ w kraju kandydującym, który wydaje, nadzoruje i wycofuje akredytację Agencji SAPARD i powołuje Organ Certyfikujący. W Polsce rolę Właściwej Władzy pełni Ministerstwo Finansów wraz z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Agencja SAPARD oznacza organ powołany przez kraj kandydujący i wypełniający powierzone mu zadania oraz spełniający podstawowe funkcje: wdrażającą i płatniczą. Tylko jedna Agencja SAPARD może być akredytowana w każdym kraju kandydującym. W Polsce do akredytacji przygotowuje się Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Funkcja wdrażająca Agencji SAPARD obejmuje: - przyjmowanie projektów, - wybór projektów, - sprawdzanie wniosków w ramach zatwierdzonego środka działania pod względem warunków ogólnych, dopuszczalności i zawartości (gdzie wymagane) warunków zamówień publicznych, według zapisów zatwierdzonego Programu Operacyjnego SAPARD, - ustalanie zakresu zobowiązań pomiędzy Agencją a potencjalnymi beneficjentami oraz wydawanie zezwoleń na rozpoczęcie prac, - przeprowadzanie niezbędnych kontroli na miejscu zarówno przed jak i po zatwierdzeniu projektu, - działania monitorujące postępy wdrażanych projektów, - sprawozdawczość obejmująca zakres postępów wdrażanych środków w oparciu o wskaĄniki. Funkcja płatnicza Agencji SAPARD obejmuje: - sprawdzanie wniosków o płatność, - przeprowadzanie kontroli na miejscu, - stwierdzenie dopuszczalności do płatności, - autoryzację płatności, - dokonywanie płatności, - księgowanie zobowiązań i płatności, - w odpowiednich przypadkach kontrolę beneficjentów po dokonaniu płatności w celu sprawdzenia czy przestrzegane są warunki przyznania pomocy. Organ Certyfikujący oznacza organ, który w swoim działaniu jest niezależny od Agencji SAPARD i sporządza poświadczenia rachunków, sprawozdania dotyczące zarządzania i systemów kontroli oraz sprawdza składniki współfinansowania. Krajowy Komitet Monitorujący (KKM) będzie organem nadzorującym realizację programu SAPARD. W jego skład wejdą przedstawiciele administracji rządowej, w której kompetencjach leżą różne aspekty rozwoju obszarów wiejskich, przedstawiciele wszystkich szczebli samorządu terytorialnego, samorządu rolniczego, organizacji reprezentujących interesy sektora rolno-spożywczego, innych partnerów społecznych, a także Komisji Europejskiej. Za prace Komitetu oraz prowadzenie jego sekretariatu odpowiedzialny będzie Minister Rolnictwa, na którym spoczywa odpowiedzialność za całokształt realizacji programu SAPARD. Kompetencje Komitetu obejmować będą m.in. określenie i zatwierdzenie parametrów służących do monitorowania realizacji programu, okresową ocenę postępów w jego realizacji, wnioskowanie o wprowadzanie korekt do programu, zatwierdzanie raportów rocznych i raportu końcowego. Regionalne Komitety Sterujące (RKS) będą organami podejmującymi decyzje o celowości skierowania środków (z puli przyznanej na dane województwo) na realizowanie konkretnych projektów. Komitety te (jeden w każdym nowym województwie) będą dokonywały selekcji projektów, których realizacja najlepiej ich zdaniem służyć będzie rozwojowi danego regionu, zgodnie z przyjętą strategią. W ich skład wchodzić będą m.in. przedstawiciele samorządu terytorialnego wszystkich szczebli, a także samorządu rolniczego. Komitety te będą musiały dokonywać selekcji projektów według jednolitej dla całego kraju procedury, podając uzasadnienia swoich decyzji. Informowanie o programie SAPARD Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako instytucja przygotowująca się do uzyskania akredytacji agencji SAPARD będzie odpowiedzialna za obsługę administracyjną i finansową programu SAPARD oraz za przygotowanie formularzy wniosków i wykaz niezbędnych dokumentów towarzyszących. Prowadzić też będzie szkolenia dla beneficjentów z zakresu prawidłowego przygotowywania wniosków, łączenia środków finansowych na realizację przedsięwzięć i innych wymogów formalnych związanych ze złożeniem wniosków. ARiMR wraz z MRiRW prowadzić będzie szeroką kampanię informacyjną dotyczącą programu SAPARD.